Femrat e guximshme intelektuale të historisë shqiptare

nga Flogerta Driza

Thuhet se historinë e kanë bëre burrat, por e vërteta është se femrat kanë patur po aq peshë! Këtu do të shkruajmë se cilat kanë qëne femrat më me influence në historinë shqiptare.
Shkëputur nga rubrika në nder të gruas shqiptare me rastin e 8 marsit, ditës ndërkombëtare të femrës.

Sabiha Kasimati, shkencëtarja e parë shqiptare

femrat

Foto: Sabina Kasimati

Sabiha Kasimati, shkencëtarja e parë shqiptare për gjallesat e ujërave. E lindur nga prindër shqiptare në Edirne më vitin 1912 dhe e rritur në Korcë kur prindërit iu kthyen në Shqipëri. Shoqia e klasës së Enver Hoxhës, i cili më vonë me sistemin e tij të diktaturës do ta zhdukte atë nga faqia e dheut. 

Shkencëtarja e parë shqiptare e cila guxoi të përplaset me Enevrin. Fjalia e saj: “Ti po vret të gjithë intelektualët! Me çfarë ke ndërmend ta ndërtosh Shqipërinë me këpucarët dhe teneqexhinjtë?!”, ka jehuar ndër vite mes intelektualësh.

Sabinën e pushkatoi diktatura në mënyrën më të tmerrshme të mundshme me akuzën se kishte bashkëpunuar për hedhjen e një bombe në ambasadën sovjetike. Pas vrasjes, studimin e saj, dorëshkrim gati për botim, ia dhanë autorsinë një rusi dhe dy shqiptarëve.

Tefta Tashko Koço, Sopranoja

femrat

Foto: Tefto Tashko

Lindur në Egjipt në vitin 1910 dhe jetoi e vdiq në Tiranë. Sopranoja, që me talentin dhe zërin e saj debutoi në skenat e Parisit dhe La Skalës (Milano), e kërkuar të ushtronte artin e saj brilant në SHBA. Ajo zgjodhi vendin e saj.

Ajo ngriti në art lirik këngën popullore, folklorin e pasur shqiptar, duke e shndërruar atë në art modern e të përjetshëm. Tefta Tashko vdiq papritur në moshën 37 vjecare, por jeta e saj jehon edhe sot e kësaj dite në artin shqiptar dhe jo vetëm.

Musine Kokalari, shkrimtarja trime

femrat

Foto: Musine Kokalari

Musineja lindi më 10 shkurt të vitit 1917 në Adana, familja e saj patriote u kthye në Shqipëri dhe aty fillon rrugëtimi i jetës së saj. Gjatë luftës së II Botërore kjo grua trime, Musine Kokalari, intelektuale dhe me vizion të gjerë për demokracinë në Shqipëri, pasi ishte arsimuar në Universitetin e Romës iu përkushtua krijimtarisë.

Ajo luftoi me penë duke lënë mbi 5000 faqe dorëshkrim. Ishte gruaja që nuk ndërroi ideologjinë e saj kurrë edhe pse e kaloi gjithë jetën në burg dhe internim.
Ajo nuk donte të përfshihej kurrë me politikën, por shkrimet e saj revolucionare firmosën edhe dënimin e saj. Vdiq e vetmuar duke punuar si pastruese në moshën 66 vjece.

Nermin Vlora Falaski, gjuhëtarja më e njohur shqiptare

Foto: Nermin Vlora Falaschi

U lind në Tiranë më 18 prill 1921 dhe vdiq në vitin 2004. Studiuesja dhe gjuhëtarja më e njohur shqipëtare, që ka mbrojtur me dije e kulturë origjinën dhe lashtësinë e gjuhës shqipe. Ajo ka vërtetuar se përmes gjuhës shqipe deshifrohen shumë gjuhë të vdekura.

Teza e Nermine Vlorës thekson se shqipja rrjedh nga pellazgishtja. Është një dokument i rëndësishëm për historinë e gjuhës shqipe dhe të shqiptarëve si pasardhës direkt të iliro-pellazgëve.
Një femër që fliste shumë gjuhë dhe një prej tyre edhe gjuhën etruske.

Laura Nexhat Mersini -një “Mari Kyri”e sotme e fizikës

Foto: Laura Mersini Houghton

Lindur më 1969-ën në Tiranë dhe jeton në SHBA. Shkencëtare e re shqiptare, pretendente për çmimin Nobel. Dr. Laura Mersini-Houghton është edhe Profesore në Universitetin e Karolinës së Veriut, në Chapel Hill. Ndër femrat e pakta shkencëtare të vendit tonë.

Kjo grua, një gjeni njihet me pseudonimin ‘Mari Kyri’ e sotme e fizikës së kozmosit. Me kurajo ka demonstruar zbulimin e saj shkencor më 24-29 gusht të vitit 2015, në Suedi. Në këtë konferencë intelektualësh ishin të pranishëm 32 shkencëtarëve nga e gjithë bota.

Deklarata e saj tronditëse hodhi poshtë Teorinë e Big Bang-ut dhe e ekzistencës së ‘vrimës së zezë’. Sipas saj ky fenomen është i pamundur, për shkak të energjisë së jashtëzakonshme që i duhet një shpërthimi të tillë. Sipas tezës së saj shkencore ajo mbështet fortë ekzistencës së gjithësisë multiverse.

Këto nuk janë femrat e vetme për të cilat do të flasim. Ky  artikull është pjesë e serisë së artikujve që janë realizuar për nder të 8 Marsit, Ditës Ndërkombëtare të Gruas. Përmes tyre duam të rikujtojmë rrugëtimin e gruas shqiptare për emancipim. Secilës prej tyre u jemi falenderuese për shembullin e tyre!

dua Marketplace banner